शान्तिपूर्ण जनआन्दोलन उत्कर्षतिर

सात दलद्वारा आह्वान गरिएको आमहडताल आज सातौं दिन निरन्तर चलिरहेको छ । दलहरूले जनताकै माग र सुझावअनुसार आमहडताललाई निरन्तरता दिंदै आएका छन् । शाही सत्ताको क्रूर दमनको मारमा परी चार जना नेपाली जनताका छोराछोरीले उच्च सहादत प्राप्त गरिसकेका छन् भने थुप्रै व्यक्तिहरू घाइते भई अस्पतालमा जीवनमरणको दोसा“धमा छन् । हिजो राजा ज्ञानेन्द्र बसिरहेको पोखरामा सुरक्षाकर्मीले गोली चलाउ“दा पार्वती पौडेल र विष्णु भट्टर्राई घाइते भएका छन् । पोखरामा राजा ज्ञानेन्द्रकै उपस्थितिको उन्मादमा सेनाले विवेक गुमाएर अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गरेको छ ।

हिजो काठमाडौंको कर्ीर्तिपुर, चाबहिल र गोंगबुमा मात्र क्रमशः १५, २० र एक सय आन्दोलनकारीहरू गम्भीर घाइते भएका छन् र देशभित्र र बाहिर शाहीसत्ताले नरसंहार र दमनमा कुख्याती कमाएको छ भने जनआन्दोलन उत्कर्षतर लागिरहेको छ । अब शाहीसत्ताका केही चाटुकार र दासहरू मात्र आन्दोलनको विरुद्धमा रहेको र आमजनता नया“ वर्षा नया“ लोकतान्त्रिक नेपाल निर्माण गर्न बलिदानी संर्घष्ामा हेलिएका छन् ।

सिंगो मुलुक ठप्प

आमहडतालको सफलतास“गै मुलुक ठप्प भएको छ । निजामती कर्मचारीहरू सिंहदरबारदेखि सबै सरकारी कार्यालय ठप्प पारी हडतालमा उत्रिएका छन् । यसक्रममा नेपाल राष्ट्र बैंकको ढुकुटी बन्द गर्नेदेखि प्रमुख राजस्व नाकाहरूमा राजस्व नउठाउनेजस्ता कार्यक्रम चलिरहेका छन् । अब अधिकृतस्तरका कर्मचारी, प्रहरी र सैनिकहरूसमेत घोषित रूपमा आमहडतालमा उत्रिने उपयुक्त मौकाको प्रतीक्षामा छन् ।
नेपाल टेलिकमका कर्मचारीले हिजो कार्यालय अवधिभर कामकाज ठप्प पारेर आन्दोलनप्रति र्समर्थन जनाएका छन् । बन्द गरिएको प्रिपेड र पोस्पेड मोबाइल सेवा तत्काल खोल्नुपर्ने टेलिकमका कर्मचारीको मुख्य माग रहेको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थानका कर्मचारीहरू पनि कार्यालय बन्द गरेर लोकतन्त्र प्राप्तिको आन्दोलनमा लागेका छन् ।

चिकित्सकहरू उदाहरणीय

लोकतन्त्र प्राप्तिको आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता जनाउ“दै सडक आन्दोलनमा उत्रिएका छन् चिकित्सकहरू । चिकित्सक केदारनरसिंह केसीलाई कुटपिट गरी घाइते पारिएको विरोधमा सेतो पहिरनमै सडकमा ओर्लिएका चिकित्सकहरू लोकतन्त्र प्राप्ति नभएसम्म काममा नफर्किने बताउ“दै आन्दोलनमा लामबद्ध भएका छन् । डा. मधु घिमिरे, डा. सुन्दरमणि दीक्षित, डा. भरत प्रधान, डा. सरोज धिताललगायत दर्जनौं चिकित्सकहरूलाई शाहीसत्ताले गिरफ्तार गरी बन्दी बनाएको छ ।
आमहडतालको सुरुवातस“गै सरकारी दमनको विरोधमा कालोपट्टी बा“धेर विरोध पर््रदर्शनमा उत्रिएका चिकित्सकहरूले आज उपत्यकास्तरीय विरोध कार्यक्रम गर्ने भएका छन् । लोकतान्त्रिक आन्दोलनको पक्षमा प्रसूति गृह- थापाथली, शिक्षण अस्पताल- महाराजगन्ज, काठमाडौं मोडल अस्पताल-बागबजार र वीर अस्पतालले महत्त्वपर्ूण्ा भूमिका खेलिरहेका छन् ।

आन्दोलनमा घाइते भएकाहरूलाई उपचार गर्न शिक्षण अस्पतालले सडकमै बहिरङ्ग सेवा सञ्चालन गरेको छ । त्यस्तै मोडेल अस्पतालले आन्दोलनकारीलाई सहयोग पुर्‍याउनका लागि उपचार कोष नै खडा गरिदिएको छ । उक्त कोषमा जनस्वास्थ्य सरोकार केन्द्र -फेक्ट नेपाल) ले एक लाख रुपिया“ सहयोग गरेको छ । चर्चित हास्य जोडी मदनकृष्ण श्रेष्ठ र हरिवंश आचार्यले पनि उक्त कोषमा एक लाख रुपिया“ उपलब्ध गराएको बताइएको छ ।

सबै उत्रिए लोकतन्त्रको पक्षमा

‘माघ १९’ को शाही घोषणाको मार खेप्दै आएका नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कर्मचारी, इन्जिनियर, कानुन व्यवसायी, पेसाकर्मी र शिक्षक-प्राध्यापकहरू पनि आन्दोलनमा सरिक भएका छन् । आमहडतालको अवधिमा सरकारी विद्यालय र क्याम्पसहरू सुचारु गर्ने कडा निर्देशनका बाबजुद कार्यालयका काम नै ठप्प पारिएको छ । सत्ताको पक्षमा कोही बोल्न तयार देखिंदैन । यसप्रकार आमहडताल अभूतपर्ूव रूपमा सफल भएको छ ।

राजाको ‘मुडअफ’

एकातिर आन्दोलनको आ“धीबेहरीमा आमजनसमुदाय प्रत्यक्ष संलग्न हु“दैछन् भने अर्कोतिर राजा ज्ञानेन्द्र आज पोखराबाट काठमाडौं आउने भएका छन् । उनले वैशाख १ गते संसदीय चुनाव गराउने मिति घोषणा गर्ने तयारी गरिरहेको बुझिएको छ । तर, सोमबार उनको निगाहमा दर्शनभेट पाएका एक जना ‘लब्धप्रतिष्ठित’ ले बुधबारस“ग बताए- राजा चुनावको मिति घोषणा गर्ने मुडमा देखिंदैनन् । आन्दोलनले गर्दा धेरै असम्भव भइसक्यो- राजाको इच्छाको चुनाव । वास्तवमै राजा मुडअफ देखिए । उनी खासै अभिरुचिका साथ छलफलमा सहभागी हुन चाहेनन् । समाचार स्रोतका अनुसार, राजाको आकांक्षा आन्दोलनका कारण लिकबाट बाहिर पुगिसकेको छ र प्रजातन्त्र लिकमा फर्काउने उनको झूटो दाबीको पोल खुलेर हावादारी नै सावित भएको छ । आन्दोलनको उभार, राप र ताप थेगेर राजा ज्ञानेन्द्र अब मुलुकलाई निरंकुशतातिर लैजानसक्ने सामर्थ्यमा देखिन्नन् । तर, उनको हठी स्वभावले गर्दा झुक्न पनि तयार छैनन् ।

हत्याका दोषी कमल होइन, ज्ञानेन्द्र नै देशभरि भइरहेका दमन, धरपकड र हत्याको दोष कसले लिने - आमहडताल उत्कर्षा पुगिरहेका बखत यो सवाल अहम् बनेको छ । ०४६ सालको जनआन्दोलनपछि मरीचमानको जुन हविगत भयो र राजनीतिमा मुख नदेखाउने छवि बन्यो, त्यही स्थितिमा पुगेका छन् अहिले- ज्ञानेन्द्र, कमल थापा, तुलसी गिरी र श्रीषशमशेर राणाहरू । उनीहरू जनआन्दोलनको सफलतास“गै जनआक्रोशबाट बच्न कहा“ जालान् - जनस्तरमा यस्तो जिज्ञासासमेत उठ्ने गरेको छ ।
तर, जानिफकारहरूका भनाइमा दाङ, पोखरा, चितवन, बनेपा र राजविराजका हत्याकाण्डहरूका दोषी कमल थापा मात्र होइनन्, मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्षको हैसियतमा ज्ञानेन्द्र नै हुन् । यसरी उनको निधारमा जनहत्याको कलंक लागिसकेको छ । पोखरामा उनकै अगाडि भीमसेन दाहालको हत्या भयो भने थुप्रै आन्दोलनकारी उनको सवारीको वहानामा निर्घर्ाादमनको सिकार भए । तर, जनतामाथि दमन गर्न थोपरिएको कफर््र्युमा स्वयम् ज्ञानेन्द्रसमेत परे । रत्नमन्दिर आसपासमा समेत कफर््र्यु लगाइएको र उनी त्यसकै घेराभित्र रहनुपरेको बताइन्छ ।

जनहत्यामा सेना

जनआन्दोलन दबाउने क्रममा शाहीसत्ताले सेना परिचालन गरी कुटपिट, घेराउ, खानतलासी र दर्ुर्व्यवहारमा उतारेको छ । राष्ट्रिय बजेटको एकतिहाई हिस्सामा पालिएको शाही सेना प्रत्यक्ष जनहत्यामा संलग्न भएको छ । पोखरामा भीमसेन दाहाल सेनाकै गोलीका कारण मारिएको तथ्य कसैबाट छिपेको छैन । यसले सेनाप्रति जनआक्रोश सोझिएको छ ।
थुप्रै हत्याकाण्ड र जनविरोधी षड्यन्त्रमा यसबीचमा शाही सेनाको दुरूपयोग गरिएको छ । आन्दोलनमा माओवादीको घुसपैठ रहेको सावित गर्न सशस्त्र प्रहरी र सेनाकै व्यक्तिहरू बम र ग्रिनेड बोकेर जनपर््रदर्शन र सभामा सामेल हुन खोज्दा पक्राउ परेका घटनाहरू विशेष गम्भीर रहेका छन् ।

जनताको उर्लंदो भेल

आमहडताल सातौं दिनमा प्रवेश गरिसक्दा पनि जनताले दुःख, कष्ट र कठिनाइको कुनै पर्वाह गरेको देखिन्न । हिजो बिराटनगरमा १५ हजार, बुटवलमा ३० हजार, सर्ुर्खेतमा १५ हजार, अत्तरियामा १० हजार, महेन्द्रनगरमा चार हजार, झापाको दमक, का“कडभिट्टा र भद्रपुरमा १०-१० हजारका आक्रोसित जुलुसहरूले शाही सत्ताको तख्ता उल्टाउने संकल्प प्रकट गरेका छन् । दिनहु“ देशभरि यस्तो जनलहर उठिरहेको छ । वास्तवमा अहिले राष्ट्रव्यापी आमहडताल कस्तो हुन्छ भन्ने जनसमुदाय स्वयम् सडकमा उत्रिएर देखाइरहेका छन् । जनलहरको यो उर्लंदो भेलका सामु जनताबाट एक्लिएर अलग-थलग भएको शाहीसत्ता टिक्न सक्ने कुनै गुन्जायस देखिन्न । तर, आमहडताललाई माओवादीको ‘फ्यूजन रणनीति’ र शाहीसत्ताको दमनबाट जोगाएर घोषित लक्ष्यसम्म पुर्‍याउनु सबैभन्दा ठूलो चुनौती रहेको छ । सात दलको वास्तविक परीक्षा पनि यही चुनौतीको सामना गर्ने क्षमता र कलामा देखिने निश्चित छ । तर, प्रस्ट कुरा के छ भने, निरंकुश राजतन्त्रको अन्त्य नभएसम्म जनता कुनै प्रकारको सहमति, सम्झौता र धोकाका निम्ति यसपालि तयार छैनन् ।